σε δοκιμαστική λειτουργία
Νέα Στην Πρώτη Σειρά

 

Η πόλη πρέπει να αντιπροσωπεύει σε επίπεδο πνευματικό και υλικό,
την ελευθερία του ατόμου και το προνόμιο της συλλογικής δράσης

Le Corbusier,  La charte d’Athènes (1933)
 


 

 

Ο Max Weber  είχε παρουσιάσει την πόλη ως "το άνθος του δυτικού πολιτισμού" αναδεικνύοντας και την εννοιολογική σύνδεση που αντανακλά η ετυμολογία της. Η εξέλιξη της σύγχρονης πόλης, όπως προήλθε μέσα από διαδοχικές διαδικασίες αστικοποίησης, οι οποίες συνέβαλαν ώστε να αντιπροσωπεύει όχι μόνο τόπο πληθυσμιακής συγκέντρωσης αλλά συγκέντρωσης κάθε τομέα παραγωγής, διασκέδασης, πληροφόρησης και συνεχώς ανανεούμενων αναγκών, της προσέδωσαν χαρακτηριστικά απροσδιοριστίας και έλλειψης συνοχής. Στο πλαίσιο αυτό ευνοείται η εμφάνιση ανομικών καταστάσεων που εκφράζουν τη μεγάλη απόκλιση μεταξύ αναγκών και διαθέσιμων μέσων, για να θυμηθούμε τον Γάλλο Κοινωνιολόγο E.Durkheim. Τα αισθήματα αποστέρησης που απορρέουν είναι εντονότερα στις περιπτώσεις που δεν είναι δυνατή η δόμηση συστημάτων αναπαραστάσεων και συναφών αξιών.

Είναι προφανές πως η αξιακή ανομοιογένεια δεν ευνοεί την κοινωνική συνοχή αλλά δεν θα οδηγήσει στην κοινωνική αποδιοργάνωση παρά μόνο στις περιπτώσεις που θα μεταφρασθεί με όρους σύγκρουσης. Η σημερινή παγκοσμιοποιημένη πόλη βιώνει συχνά την πολυπολιτισμικότητα ως πολιτισμική σύγκρουση, με συνεπακόλουθο την υποκατάσταση του σεβασμού στην αξία του ανθρώπου από την καχυποψία, τον ανταγωνισμό και την έλλειψη κοινωνικής αλληλεγγύης. Στο περιβάλλον αυτό διακυβεύονται δύο βασικά στοιχεία της ατομικής και κοινωνικής ανάπτυξης: η ασφάλεια και η ελευθερία. 

Η σύγχρονη Αθήνα αντανακλά πολλές από τις αρνητικές όψεις της παραπάνω εξέλιξης. Ίσως να είναι η μόνη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που οι κάτοικοί της διστάζουν όχι απλά να κατοικήσουν αλλά και να διέλθουν από το κέντρο της. Το γεγονός, μάλιστα, ότι είναι κατά βάση μονοκεντρική, συναρτάται με έντονα λειτουργικά προβλήματα. Ενδεικτική είναι η κατάταξή της στην πρώτη θέση ανασφάλειας και φόβου του εγκλήματος των κατοίκων της συγκριτικά με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες καθώς και η αρνητικότερη αξιολόγηση της ποιότητας ζωής τους, σύμφωνα με την τελευταία ευρωπαϊκή έρευνα θυματοποίησης.

Πόσο εφικτό είναι, όμως, να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα βίας, κοινωνικής και περιβαλλοντικής «αταξίας» και καθημερινής εγκληματικότητας όταν προσεγγίζονται αποκομμένα από τα συνολικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κοινωνία; Προφανώς καθόλου εφικτό, εφόσον το έγκλημα, ως κατ’ εξοχήν κοινωνικό φαινόμενο, συναρτάται με τις συνολικές όψεις της κοινωνικής ζωής σε δεδομένο χωροχρονικό πλαίσιο. Από την άλλη πλευρά, ούτε οι «ηθικοί πανικοί» ούτε, όμως, και οι στρουθοκαμηλισμοί μπορούν να συμβάλουν στην άμβλυνση των υπαρκτών αυτών προβλημάτων.

Στις περιπτώσεις «κρίσεων», όπως αυτές που αντιμετωπίζει η Αθήνα σήμερα, ο ρυθμιστικός ρόλος του κράτους οφείλει να είναι καθοριστικός. Μέσα από τις απαραίτητες συνέργειες με την τοπική κοινωνία και τους αρμόδιους φορείς, θα πρέπει να συνδυασθούν άμεσες δράσεις και παρεμβάσεις με πιο μακροπρόθεσμες πολιτικές, ούτως ώστε η πόλη να ξαναβρεί το θετικό της ρόλο και οι πολίτες της να μπορούν εξίσου να την «ιδιοποιηθούν».

Στη δημιουργική αυτή διαδικασία, ο ρόλος της ακαδημαϊκής «κοινότητας» μπορεί να είναι σημαντικός τόσο μέσα από τη βασική έρευνα που μπορεί να αναπτύξει, όσο και μέσα από την επανανοηματοδότηση του θεσμικού ρόλου του πανεπιστημίου στη σύγχρονη κοινωνία.

Εύχομαι καλή και δημιουργική νέα ακαδημαϊκή χρονιά.


Χριστίνα Ζαραφωνίτου
Καθηγήτρια Εγκληματολογίας, Τμήμα Κοινωνιολογίας
Διευθύντρια ΠΜΣ «Η σύγχρονη εγκληματικότητα και η αντιμετώπισή της»
 


Εικόνα: Από την έκθεση « Peurs sur la ville » (Φόβοι στην πόλη) 21 Ιαν-17 Απρ. 2011 που έγινε στο Παρίσι με θέμα τις εκδηλώσεις βίας στο Παρίσι.


 

Επιπλέον Πληροφορίες

Ημερομηνία
2011-09-01