σε δοκιμαστική λειτουργία

Κατηγορία: Προπτυχιακά
Εξάμηνο: Ζ
Τομέας: Τομέας Εγκληματολογίας
Κατηγορία: Μάθημα
Χαρ.: Υπ./Ε.
Διδακτικές Μονάδες: 3
Διδάσκων: Λάζος Γρηγόρης


Στόχος


  • Αντικείμενο του μαθήματος είναι η μελέτη των θεωρήσεων που συναρτούν την εγκληματικότητα και την κοινωνική ή ψυχική ‘απόκλιση’, με ειδικούς τύπους ανθρώπινης σωματικότητας και κληρονομικότητας, όπως και ειδικούς τύπους φυσιογνωμίας και ψυχισμού, αλλά και τόσο τις υποτελείς τάξεις στη δυτική Ευρώπη όσο και τις μη δυτικο-ευρωπαϊκές εθνότητες και φυλές.
 

 
Περιεχόμενο
 

 
  • Στην πρώτη Ενότητα εξετάζονται οι αντιλήψεις της αστικής τάξης για την εργατική τάξη και τους εξαθλιωμένους πληθυσμούς των βιομηχανικών και αστικών μεγαλουπόλεων κατά την περίοδο της Βιομηχανικής Επανάστασης του 19ου αιώνα στη βορειο-δυτική και κεντρική Ευρώπη. Παρατίθενται οι πρώτες κατηγοριοποιήσεις των πληθυσμών που συνωθούνταν στα μεγάλα αστεακο-βιομηχανικά κέντρα, όπως οι θεωρήσεις της επικίνδυνης τάξης, της εγκληματικής τάξης και του κοινωνικού υπολείμματος. Παρουσιάζονται οι πρώτες μεταφορές ιατρικο-βιολογικών όρων στην κοινωνική επιστήμη όπως της κοινωνικής παθολογίας και της άρρωστης πόλης, όπως και μεταφορές από την πολεοδομία και άλλες δεσπόζουσες προσεγγίσεις της περιόδου, όπως οι θεωρήσεις περί υπονόμου και υποκόσμου.
  • Η δεύτερη Ενότητα στρέφεται στην  παρουσίαση θεωρήσεων που δέσποσαν μεταξύ των τελών του 18ου αιώνα και των μέσων του 20ου αιώνα.
  • Κατά πρώτον, αναλύεται η πρωτο-εγκληματολογική θεώρηση περί ηθικής παραφροσύνης που, με διάφορες τροποποιήσεις και μετεξελίξεις, παραμένει ασαφώς αναγνωρίσιμη ως ψυχοπάθεια. Ακολουθεί η παρουσίαση της φρενολογίας, θεώρησης που δέσποσε τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα και δηλώνει πως οι ηθικές και διανοητικές ικανότητες είναι έμφυτες, οργανώνονται σε δεκάδες όργανα-ικανότητες, εξαρτώνται από τη διάταξη του εγκεφάλου και είναι ορατές από τις καμπυλώσεις του κρανίου. Η φρενολογική θεώρηση αποδεικνύεται ιδιαίτερα διαρκής: Παρέμεινε σημαίνουσα στις διάφορες μετεξελίξεις των εγκληματολογικών θεωρήσεων, παραμένει δε ενεργή σε κάποιες πτυχές ορισμένων από αυτές όπως και τα ευρέως διαδεδομένα μη-επιστημονικά αυτονόητα. 
  • Κατά δεύτερο, παρουσιάζονται αναλυτικά οι τρεις κεντρικές θεωρήσεις που αρθρώνουν και νοηματοδοτούν τη σχέση μεταξύ σωματικότητας και κληρονομικότητας, και παραβατικής και ευρύτερα εγκληματικής, ή και της ‘αποκλίνουσας’, δράσης. Σε ένα ευρύτερο πολιτισμικό κλίμα αισιοδοξίας των  κοινωνικά ισχυρών κατά τη Βιομηχανική Επανάσταση αναπτύχθηκε μια ευρύτερη φυσικο-βιολογική κοσμοθεώρηση περί προόδου και εξέλιξης των κοινωνιών. Με την εμφάνιση της πρώτης δημοσίευσης του Charles Darwin το 1859 σχετικά με την εξέλιξη των ειδών σε φυσικές συνθήκες παγιώθηκε ταχύτατα η κοσμοθεωρητική τάση που επικράτησε ως κοινωνικός δαρβινισμός, δηλαδή η εφαρμογή της θεωρίας για τη ζωή στη φύση στην κοινωνία. Παράλληλα με τον κοινωνικό δαρβινισμό, αναπτύχθηκε καταρχήν στην πολιτισμικά δεσπόζουσα Γαλλία η θεώρηση του εκφυλισμού, με έδρα τη θεωρία του Jean-Baptiste Lamarck, που υποστήριζε ότι επίκτητα χαρακτηριστικά είναι γενετικά κληρονομήσιμα στις επόμενες γενεές. Μια άλλη εξελικτική θεώρηση περί τα τέλη του 19ου αιώνα είναι και η θεώρηση περί του ‘εκ γενετής εγκληματία’ του πατέρα της Εγκληματολογίας Cesare Lombroso. Επίσης παράλληλα, αναπτύχθηκε η θεώρηση της ευγονικής που πρότεινε ο Francis Galton, μιας πρότασης βιολογικής αναβάθμισης των πληθυσμών στις ώστε, με τη στήριξη των ‘εκλεκτών’ και τον αποκλεισμό από την αναπαραγωγή των ‘ηθικά, πνευματικά και σωματικά κατώτερων’, να δημιουργηθεί ένα βελτιωμένο stock μελών της κοινωνίας. Σήμερα, η ευγονική παραμένει ενεργή σε πιο ουδέτερους όρους όπως αυτός της γενετικής. Στο πεδίο των κοινωνικών επιστημών σύγχρονες ανάλογες θεωρήσεις έχουν κάνει την εμφάνισή τους, όπως τα θεώρηση του Charles Murray περί underclass (υποπρολεταριάτου).

 

Συνημμένα