σε δοκιμαστική λειτουργία

Κατηγορία: Προπτυχιακά
Εξάμηνο: Η
Τομέας: Τομέας Εγκληματολογίας
Κατηγορία: Σεμινάριο
Χαρ.: Υπ./Ε.
Διδακτικές Μονάδες: 3
Διδάσκων: Νικολόπουλος Γιώργος
Διδάσκων (2): Ζιούβας Δημήτριος

 


Περιγραφή


  • Αντικείμενο του σεμιναρίου αποτελεί το ενδιαφέρον που παρουσιάζει για την εγκληματολογία και το ποινικό δίκαιο η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η κεντρική υπόθεση εργασίας αφορά στη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής/κοινοτικής βαθμίδας εξουσίας, που λειτουργεί σε διαντίδραση με την αντίστοιχη εθνική και σηματοδοτεί τη σταδιακή αποσύνδεση του «εγκληματικού φαινομένου» από τους παραδοσιακούς όρους εμφάνισης και λειτουργίας του μέσα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων και εγγυήσεων του εθνικού κράτους δικαίου και την ένταξή του στο πλαίσιο ενός ενιαίου «χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης”. Αυτές οι εξελίξεις οδηγούν στην ανάγκη επαναπροσδιορισμού του αντικειμένου μελέτης της εγκληματολογίας στον ευρωπαϊκό χώρο και στην έμφαση του ποινικού δικαίου στην καταπολέμηση κάθε μορφής διασυνοριακής εγκληματικότητας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης αναδεικνύεται σε προνομιακό πεδίο για την ανάπτυξη - και, αντίστοιχα, την εγκληματολογική και ποινική μελέτη - της διεθνούς διάστασης της αντεγκληματικής πολιτικής. 
  • Παράλληλα, η σταδιακή οργάνωση ενός συστήματος προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης φιλοδοξεί να δημιουργήσει το αναγκαίο δικαιοπολιτικό όριο κάθε συστήματος αντεγκληματικής πολιτικής, αποβλέποντας στην προάσπιση σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών των πολιτών, των θυμάτων του εγκλήματος και των προσώπων που εμπλέκονται στην ποινική δίκη. 
  • Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην εξέταση της ευρωπαϊκής αντεγκληματικής πολιτικής σε θέματα καταπολέμησης αφενός της οικονομικής εγκληματικότητας (διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος και «ευρωαπάτη») και αφετέρου της εμπορίας ανθρώπων ως μορφής οργανωμένου εγκλήματος, που άπτεται της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. 
 

Στόχοι και θεματικές ενότητες του σεμιναρίου

  • Το σεμινάριο ενθαρρύνει τον κριτικό διάλογο και την ενεργό συμμετοχή των φοιτητών στη διαδικασία διερεύνησης των εξελίξεων και προκλήσεων που απορρέουν από την αντεγκληματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και των επιπτώσεων της τελευταίας στο σχεδιασμό και την εφαρμογή της εθνικής αντεγκληματικής πολιτικής. 
  • Η διεξαγωγή του σεμιναρίου συνδυάζει τη διδασκαλία με την εκπόνησης και παρουσίαση εργασιών με βάση τις κατωτέρω ενδεικτικές θεματικές ενότητες:
    • Η έννοια του ενιαίου ευρωπαϊκού Χώρου “Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης”: κράτη δικαίου, δημόσια τάξη και ασφάλεια, πολιτική και ηθική 
    • Το δίπολο “ελευθερίας” και “ασφάλειας” στη σύγχρονη ευρωπαϊκή αντεγκληματική πολιτική
    • Οι θεμελιώδεις αρχές της ευρωπαϊκής αντεγκληματικής πολιτικής (αρχές της νομιμότητας, της ενοχής, της αναλογικότητας, της επικουρικότητας)
    • Η έννοια της ποινικής εξουσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
    • Ευρωπαϊκή και εθνική/κρατική ποινική εξουσία: όροι, όρια και αλληλεπιδράσεις 
    • Κατοχύρωση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο πλαίσιο του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου 
    • Ευρωπαϊκοί φορείς, διαδικασίες και πρακτικές ελέγχου της εγκληματικότητας
    • Ευρωπαϊκή οικονομία, δημόσια τάξη (τρομοκρατία, οργανωμένο έγκλημα) και διασυνοριακή εγκληματικότητα
    • Ευρωπαϊκή δικαστική και αστυνομική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις 
    • Ελάχιστοι ευρωπαϊκοί κανόνες για την προσέγγιση της ποινικής νομοθεσίας των κρατών-μελών της ΕΕ σε θέματα ορισμού της εγκληματικότητας: οργανωμένο έγκλημα, διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος, εμπορία ανθρώπων και γενετήσια εκμετάλλευση γυναικών και παιδιών, ναρκωτικά, εμπορία όπλων, παραχάραξη μέσων πληρωμής, εγκληματικότητα στον χώρο της πληροφορικής, της κεφαλαιαγοράς, του περιβάλλοντος, ρατσισμός και τρομοκρατία.
    • Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ (απάτη επιδοτήσεων, “ευρωαπάτη”)
    • Ελάχιστοι ευρωπαϊκοί κανόνες για την ποινική δίκη: θεμελιώδη δικαιώματα υπόπτων και κατηγορουμένων στην ποινική διαδικασία, δικαιώματα θυμάτων εγκληματικότητας, αποδεικτικά μέσα 
    • Ευρωπαϊκοί φορείς αντεγκληματικής πολιτικής (Europol, Eurojust, OLAF, η προτεινόμενη Ευρωπαϊκή Εισαγγελική Αρχή)
    • Προοπτικές, τάσεις και προτάσεις για την ευρωπαϊκή αντεγκληματική πολιτική και το ευρωπαϊκό ποινικό δίκαιο 
 
 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ / ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

 
  • Ζιούβα, Δ., Ποινική προστασία των μέσων πληρωμής πλην των μετρητών -Απόφαση-πλαίσιο 2001/413/ΔΕΥ και ελληνικό ποινικό δίκαιο, σε: Β.Δούβλης/Α.Μπώλος, Δίκαιο Προστασίας Καταναλωτών, τόμος ΙΙ, 2008, σελ. 1189 επ.
  • Καϊάφα-Γκμπάντι, Μ., Το ποινικό δίκαιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 2003.
  • Καϊάφα-Γκμπάντι, Μ., Ευρωπαϊκό ποινικό δίκαιο & Συνθήκη της Λισσαβώνας, 2011.
  • Κουράκη, Ν./ Ζιούβα, Δ. (συν.), Τα Οικονομικά Εγκλήματα, Τόμος Γ: Παράρτημα Κειμένων, Βασική ελληνική, ευρωπαϊκή και διεθνής νομοθεσία για την οικονομική εγκληματικότητα, 2007.
  • Κουράκη, Ν., Νεότερες ευρωπαϊκές εξελίξεις στο δίκαιο της παραβατικότητας των ανηλίκων, Ποινικός Λόγος 2001, σελ. 301 επ.
  • Μπενάκη-Ψαρούδα, Α., Ευρωπαϊκή ενοποίηση και ποινικό δίκαιο:  παλαιοί και νέοι προσανατολισμοί, Δικαιώματα του Ανθρώπου 2012, σελ. 11. 
  • Μυλωνόπουλου, Χ., Η νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε σχέση με εκείνη του ΕΔΔΑ επί ποινικών ζητημάτων, Ποινικός Λόγος 2009, 1 επ. 
  • Μυλωνόπουλου, Χ., Κοινοτικό Ποινικό Δίκαιο και Γενικές Αρχές του Κοινοτικού Δικαίου, Ποινικά Χρονικά 2010, σελ. 161 επ.
  • Μυλωνόπουλου, Χ., Το Ευρωπαϊκό Ποινικό Δίκαιο μετά τη Συνθήκη της Λισσαβόνας. Η ουσιαστική νομιμοποίηση του Ευρωπαϊκού Ποινικού Δικαίου και η σημασία της ποινικής δογματικής για τη διαμόρφωσή του, Ποινικά Χρονικά 2011, σελ. 81 επ.
  • Νικολόπουλου, Γ., Ευρωπαϊκή ιθαγένεια και κοινωνικός έλεγχος: όψεις ένταξης και αποκλεισμού, σε: Πάντειο Πανεπιστήμιο – Γενικό Τμήμα Δικαίου, Ελευθερίες – Δικαιώματα – Ασφάλεια στην Ε.Ε., 2010, σελ. 133 επ.
  • Νικολόπουλου, Γ., Διεθνοποίηση της αντεγκληματικής πολιτικής και εγκληματοποί-ηση των μεταναστών στο “χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης”: Γενική θεώρηση», σε: Η σύγχρονη εγκληματικότητα, η αντιμετώπισή της και η Επιστήμη της Εγκληματολογίας - Τιμητικός Τόμος για τον Καθηγητή Ιάκωβο Φαρσεδάκη, τόμος ΙΙ, 2011, σελ. 1385 επ.
  • Νικολόπουλου, Γ., Η Ευρωπαϊκή ́ Έ́νωση ως φορέας αντεγκληματικής πολιτικής. Το “Πρόγραμμα της Χάγης” και η εφαρμογή́ του, 2008.
  • Νικολόπουλου, Γ., Το πρόταγμα τησ ασφάλειας στον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών και οι σημασί́ες των συνόρων στο “χώρο ελευθερί́ας, ασφάλειας και δικαιοσύνης”, σε: Καβουνί́δη/Κόντη/Λιανού/Φακιολά (επιμ.), Μετανάστευση στην Ελλάδα: Εμπειρί́ες - Πολιτικές - Προοπτικές», τόμος Α’, Εκδόσεις Ινστιτούτου Μεταναστευτικής Πολιτική́ς, 2008, σελ.314 επ.
  • Νικολόπουλου, Γ., «Πέρα από το κράτος»: Όψεις και αντινομίες του ευρωπαικού κοινωνικού ελέγχου, σε: Τιμητικος́ τόμος για τον Ιωάννη Μανωλεδάκη, τόμος II, 2007, σελ. 1130 επ.
  • Νικολόπουλου, Γ., ”Ελευθερί́α, ασφάλεια, δικαιοσύνη”: οι προβληματικές οριοθετή-σεις του ευρωπαΐκού κοινωνικού ελέγχου», σε: X. Ζαραφωνί́του (επιμ.), (Αν)ασφά-λεια, αντεγκληματική́ πολιτική́ και δικαιώματα τον ανθρώπου, 2007, σελ. 73 επ.
  • Νικολόπουλου, Γ., Κράτος, ποινική εξουσία και ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Μια εγκληματολογική προσέγγιση, 2002.
  • Νικολόπουλου, Γ., Η προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: μια αμφιλεγόμενη διαδικασία, Ποινική Δικαιοσύνη 2001, σελ. 177 επ.
  • Παπαγιάννη, Δ., Από το Schengen στο Prüm. Αναζητώντας την ασφάλεια, υποσκάπτουμε την ελευθερία; σε: Πάντειο Πανεπιστήμιο – Γενικό Τμήμα Δικαίου, Ελευθερίες – Δικαιώματα – Ασφάλεια στην Ε.Ε., 2010, σελ. 45 επ.
  • Παπαδοπούλου, Ρ. – Ε., Η νέα θεσμική ταυτότητα της δικαστικής συνεργασίας στις ποινικές υποθέσεις, σε: Κιούπη/Παπαδοπούλου/Μουζάκη, Το Ποινικό Δίκαιο μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, 2011, σελ. 1 επ.
  • Παπανεοφύτου, Α., Ποινική ευθύνη νομικών προσώπων: Μια κατασκευή ποινικής ασυλίας του επιχειρηματία - δράστη; 2012.
  • Περράκη, Στ., Δημοκρατία και (ατομικά) δικαιώματα του ανθρώπου. Πόσο προασπίζουν τα δικαιώματα του ανθρώπου οι πτυχές δημοκρατίας που εγκλείει το σύστημα της Ένωσης, Ευρωπαίων Πολιτεία 2009, σελ. 405 επ.
  • Περράκη, Στ. (επιμ.), Ο χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Από το Τάμπερε στη Χάγη και επέκεινα, 2007.
  • Πρεβεδούρου, Ε., Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου: σχέση ανταγωνισμού ή αλληλοσυμπλήρωσης, Εφημερίδα Διοικητικού Δικαίου 2011, σελ. 279 επ.  
  • Σάσεν, Σ., Κοινωνιολογία της παγκοσμιοποίησης, Μετ. Γ. Ρακκάς, 2011.
  • Σπινέλλη, Κ. Δ., Δημιουργείται μία «Εγκληματολογία της Ευρωπαϊκής Ένωσης»; σε: Τιμητικός Τόμος εις μνήμην καθηγητή Χρίστου Δέδε, 2013, σελ. 473 επ.
  • Συμεωνίδου-Καστανίδου, Ε., Οργανωμένο έγκλημα και τρομοκρατία, Σύγχρονες εξελίξεις στην ευρωπαϊκή και ελληνική έννομη τάξη, 2007.
  • Συμεωνίδου-Καστανίδου, Ε., Η δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα: νεότερες εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Ποινική Δικαιοσύνη 2012, σελ. 38 επ.
  • Συμεωνίδου Καστανίδου, Ε., Η “βίαιη ριζοσπαστικοποίηση” στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ποινικά Χρονικά 2009, σελ. 583 επ.
  • Tiedemann, Κ., Το οικονομικό ποινικό δίκαιο στην Ευρώπη: μια αξιολογική προσέγγιση, Ποινικά Χρονικά 2011, σελ. 641 επ.
  • Τσόλκα, Ό., Ενωσιακοί θεσμοί εξιχνίασης της ευρωαπάτης. Παρόν και μέλλον, σε: Σύγχρονες εξελίξεις του ευρωπαϊκού οικονομικού ποινικού δικαίου, Πρακτικά Συνεδρίου του Δ.Σ.Π., της Ένωσης Ελλήνων Ποινικολόγων και του Κέντρου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Ποινικού Δικαίου, 2010, σελ. 77 επ.
  • Τσουκαλά, Α., Μετανάστευση και εγκληματικότητα στην Ευρώπη, 2001.
  • Φραγκάκη, Ν., Δημοκρατία και κράτος δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση: μια ελλειμματική (;) σχέση. Η περίπτωση του Χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης, Ευρωπαίων Πολιτεία 2009, σελ. 393 επ. 
 

ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ/ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

 
  • Aas, K.F., Global Criminology, στο E. McLaughlin, T. Newburn (eds.), The Sage Handbook of Criminological Theory, Sage, London, 2010, 427-446. 
  • Baker, E., The Emerging Role of the EU as a Penal Actor, στο T. Daems, D. van ZylSmit, S. Snacken (ed.), European Penology?, Hart Publishing, Oxford - Portland, 2013, σ. 77-111.
  • Banach - Gutierrez, J. B., Globalised Criminal Justice in the European Union Context. How Theory Meets Practice, New Journal on European Criminal Law, 2013, 4:1-2, 154-167.
  • Bantekas, Ι. (ed.), International and European Financial Criminal Law, 2006.
  • Bigo, D. & Guild, E. (eds.), Controlling  frontiers. Free movement into and within Europe, Ashgate, Aldershot, 2005.
  • Daems,Τ., D. van ZylSmit, Snacken, S. (ed.), European Penology?, Hart Publishing, Oxford - Portland, 2013
  • Edwards, A. & Hughes, G., Editorial: ‘The Governance of Safety in Europe’, Theoretical Criminology, 2005, 9:3, σ. 259-263
  • Garland, D., The limits of the sovereign state. Strategies of Crime Control ιn Contemporary Society, The British Journal of Criminology, 2006, 36:4, σσ. 445-471.
  • Huysmans, J., The European Union and the securitization of migration, Journal of Common Market Studies, 2000, 38:5, σ. 751-777.
  • Killias, M., Will open borders result in more crime? A criminological statement, European Journal on Criminal Policy and Research, 1993, 1-3:7-9.
  • Martiniello, Μ., Citizenship of the European Union. A Critical View, στοR. Bauböck (ed.), From Aliens to Citizens.Redefining the Status of Immigrants in Europe, Avebury, 1994, σ. 29-47.
  • Μégie. A., Mapping the Actors of European Judicial Cooperation, στο D.Bigo (ed.), The Field of the EU Internal Security Agencies, Collection «Cultures et Conflits», L’ Harmattan, Paris, 2007, σσ. 67-87.
  • Mitsilegas, V., The Competence Question: The European Community and Criminal Law, στο E. Guild, F. Geyer, Security versus Justice? Police and Judicial Cooperation in the European Union, Ashgate, Aldershot, 2008, σσ.153-170.
  • Ruggiero, V., South, N., Taylor I., Towards a European Criminological Community, στο ίδιων (ed.), The New European Criminology.Crime and social order in Europe, Routledge, London – N.York, 1998, σσ.1-15.
  • Sheptycki, J. & Wardak, A. (eds.), Transnational and comparative criminology, Glass House Press, London, 2005.
  • Taylor, I. (ed.), The new european criminology. Crime and social order in Europe, Routledge, London – N. York, 1998, σ. 480-506
  • Taylor, I., Criminology post – Maastricht, Crime, Law and Social Change, 1999, 30, σ. 333-346.
  • Tsoukala, A., Looking at migrants as enemies, στο D. Bigo & E. Guild (eds.), Controlling  frontiers. Free movement into and within Europe, Ashgate, Aldershot, 2005, σελ.161-192.
  • Walters, W. & Haahr, J. H., Governing Europe. Discourse, governmentality and European integration, Routledge, London – N.Y., 2005.
  • Ziouvas, D., Das neue Kapitalmarktstrafrecht: Europäisierung und Legitimation, 2004. 
  • Ziouvas, D. & Walter, T., Das neue Börsenstrafrecht mit Blick auf das Europarecht, Zeitschrift für Wirtschafts- und Bankrecht (WM) 2002, σελ. 1483 επ.
 

Συνημμένα